• Dit is een verkenning



    Met deze verkenning onderzoekt de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg de relatie tussen de redzaamheid van ouderen en de inrichting van de publieke ruimte.

    Lees meer
  •  
  • Vergrijzing
  • Een andere kijk op gezondheid
  • Gemeenten aan zet
  • De samenleving verandert: verandert de ruimte mee?

    Er zijn een paar aanleidingen voor deze verkenning

    • Vergrijzing
    • Een andere kijk op gezondheid
    • Gemeente aan zet

  • Oudere dame met dochter in winkelstraat

    Vergrijzing

    In 2040 zal het aandeel ouderen in de bevolking aanzienlijk zijn gestegen ten opzichte van nu, namelijk van 17% nu naar ruim een kwart van de bevolking straks. Het aantal ouderen van 75 jaar of ouder zal dan meer dan verdubbeld zijn; de helft van de bevolking is dan ouder dan 52 jaar (nu 49 jaar). Deze grote groep ouderen zal daarmee vermoedelijk zichtbaarder zijn in de publieke ruimte. Welke eisen stellen zij aan de publieke ruimte?

  • Oudere vrouw en jongere verpleegkundige lachen samen

    Een andere kijk op gezondheid

    Onze opvattingen over gezondheid veranderen. Het is meer dan alleen de afwezigheid van ziekte. Bij ‘gezond ouder worden’ gaat het om behoud van levenskwaliteit. Ouderen voelen zich op steeds hogere leeftijd vaak goed ondanks ziekte en beperkingen (Westendorp, 2014). Zij blijven ook steeds langer zelfstandig wonen en daardoor ook zo veel mogelijk gebruikmaken van de publieke ruimte.

  • Ouderen mensen in rolstoelen in een park

    Gemeenten aan zet

    Gemeenten hebben met de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) de verantwoordelijkheid gekregen om mensen te ondersteunen die het zelf of met hun eigen sociale netwerk alleen niet redden.

  • De kernvraag

    De kernvraag van deze verkenning is of en hoe de inrichting van de publieke ruimte kan bijdragen aan de redzaamheid van ouderen.

    Oudere vrouw lopend met stok in winkelcentrumen bootschappen karretje
  •  
  • De ruimtelijke inrichting
  • De psychologische ruimte
  • Ouderen mensen zittend op een terras in een winkelstraat

    De publieke ruimte is...

  • Mensen op plein

    De ruimtelijke inrichting

    Onder de publieke ruimte verstaan we de onderdelen van de gebouwde en natuurlijke omgeving die in principe vrij toegangelijk zijn voor het publiek (Carmona et al., 2008). Deze ruimte omvat het stedenbouwkundig ontwerp en de materiële inrichting ervan.

    Terras in de zomer in Den Bosch
    Luchtfoto van dorp in Zeeland
    Luchtfoto van stadswijk
    Plein met rood bankje in Almere
  • De Passage in Den Haag

    De psychologische ruimte

    De psychologische ruimte is de mate waarin burgers en in het bijzonder ouderen gebruik kunnen maken van de fysieke ruimte en deze mede vormgeven.

    Oudere mevrouw met rollator op zebrapad
    Twee oudere dames met rollator voor etalage
    Oudere dame met dochter in de Theresiastraat Den Haag
    Twee oudere mensen in moestuin
  • Ruimte vroeger en nu

    Nadenken over ruimte in relatie tot gezondheid is niet nieuw. Tot begin vorige eeuw stond daarbij vooral het belang van de volksgezondheid centraal zoals het voorkomen van besmettelijke ziekten. De nieuwe uitdaging lijkt te zijn om in de publieke ruimte rekening te houden met komende vergrijzing.

    Muur in Schilderswijk met foto's van hoe het daar vroeger was
  • The making of / KABK

    Op de afdeling Interieurarchitectuur en Meubelontwerpen werd het thema ‘Ruimte voor Redzaamheid’ als uitgangspunt genomen bij de vakken ‘Privaat interieur’ (docent: Gijs Baks), ‘Publiek object’ (docent: Wim Ros) en het Researchlab ‘The Dept. of What If?’ (docenten: Arne Hendriks en Ronald van Tienhoven). Dit leverde diverse resultaten op.

  •  
  • Achtergrondstudies & literatuuronderzoek
  • Stadswandelingen
  • Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten
  • Consultaties & expertmeeting
  • Hefbrug Rotterdam

    Onze aanpak

  • Achtergrondstudies & literatuuronderzoek

    TNO en de afdeling Maatschappelijke gezondheidszorg van het Erasmus MC hebben achtergrondstudies geschreven. Zij zijn op zoek gegaan naar goede voorbeelden in binnen- en buitenland en naar wetenschappelijke bewijzen voor de relatie tussen ruimte en gezond gedrag, redzaamheid en sociale verbinding en ontmoeting. Daarnaast heeft de projectgroep uitgebreid literatuuronderzoek verricht.

  • Stadswandelingen

    De projectgroep organiseerde stadswandelingen om een indruk te krijgen van de publieke ruimte waar mensen wonen. Wat het meest opvalt is de verscheidenheid. Vragen die aan de orde kwamen, waren: Wat hebben ouderen nodig in de fysieke omgeving voor een mooie oude dag met kwaliteit van leven? Wie organiseren die fysieke omgeving? Wat doet de gemeente en wat doen burgers of organisaties van burgers?

  • Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten

    Bij het nadenken over het onderwerp ruimte kunnen concrete ruimtelijke voorstellingen behulpzaam zijn. Er is daarom samenwerking gezocht met de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Een groep studenten houdt zich tijdens het studiejaar 2014-2015 bezig met een toekomstige publieke ruimte die dienstbaar is aan de redzaamheid van een sterk vergrijsde bevolking.

  • Consultaties & expertmeeting

    De Raad heeft gesprekken gevoerd met deskundigen van onder andere gemeenten en architectenbureaus en samengewerkt met de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) en het College van Rijksadviseurs (CRa). In het kader van de samenwerking is een expertmeeting georganiseerd om de ideeën uit de wereld van de ruimtelijke inrichting te verbinden met de ontwikkelingen in de zorg.

  •  
  • KABK 2
  • KABK 3
  • KABK 4
  • Project KABK: slierten aan plafond waar je je aan vast kunt houden

    KABK 1

    Er wordt een tussenruimte, misschien tevens looproute, gecreëerd met hangende stroken stof, stevig, zacht en aangenaam om vast te houden. Je bent in de publieke ruimte maar tegelijk ook genoeg privé om bijvoorbeeld een gesprek te voeren. Ook bieden de stroken houvast om veilig van a naar b te lopen (groepsproject KABK).

  • Project KABK: handvat in de muur om je aan vast te houden

    KABK 2

    Om allerlei redenen, zoals afnemende gezondheid en redzaamheid, kan het nodig zijn om de woonomgeving aan te passen. Een flexibele indeling kan een prettig alternatief zijn voor een verhuizing. Door flexibele inrichtingselementen te voorzien van een ingebouwde leuning kan de bewoner veilig wennen als de inrichting is veranderd (ontwerp Sophia Zoon, KABK).

  • Project KABK: maquette van een huis

    KABK 3

    In dit huis voor een ouder echtpaar overbruggen hellingbanen de hoogteverschillen. De gevel is een glazen stolp met visie naar buiten maar niet naar binnen toe. De functies slapen en sanitair zijn ondergebracht in een kubus met extra privacy. Hier twee niveaus; het bovenste, met eigen toegang, kan een gastenverblijf zijn (ontwerp Sven van Dieken, KABK) .

  • Project KABK: wiebelvloer van stukjes parket die niet gelijk liggen

    KABK 4

    We wilden in de school, een domein van jonge mensen, een heterotoop maken, een ruimte met andere dimensies dan we dagelijks ervaren, waarin we inzicht krijgen in de belevingswereld van oudere mensen met evenwichtsproblemen. De tunnel nodigt uit om in te stappen en een moment van verwarring te ervaren (groepsproject KABK).

Amsterdam Noord

Amsterdam Noord is een stadsdeel dat van oorsprong bestond uit een aantal kleinere kernen (dorpen). Die verscheidenheid is goed te zien in een fietstocht langs een paar van die kernen: Buiksloterham, Volewijck en Buiksloterdijk. Na de splinternieuwe appartementengebouwen aan het IJ volgen buurten die begin van de 20e eeuw zijn ontworpen volgens principes van gezondheid en sociale cohesie, maar ook nieuwere wijken met moderne voorzieningen voor ouderen. Tussen de kernen is het Florapark aangelegd. Treffend is ook de transformatie van het voormalige haven- en industriegebied tot nieuwe ruimte en functies.

Lees meer
Laden...